18 Comments

  1. 18

    ناشناس

    باتشکر از کاک دانای مهرنوس عزیز وسایر دوستان ارجمند
    کاک دانا در منطقه هورامان وبخصوص در هورامان لهون وتخت وشامیان به مادر بزرگ وپدر بزرگ به ترتیب _ماما_وبابا_میگویند واینگونه تلفظ میشود .میتوان گفت همان مامان وبابا فارسی است ویا میتوان گفت که اصل ان هورامیه وبه زبان فارسی راه پیدا کرده.
    به نظرشما استفاده هورامیها از این الفاظ ناپسند است؟وقتی حدود ۷۰ درصد ویابیشتر لغات هورامی با زبان فارسی (البته فارسی پهلوی واوستا بر پایه منابع وکتب تاریخی واژه شناسی))مشترک است ایا باید از این لغات استفاده نکرد؟البته جواب شما قطعا چنین است که تمام زبانهای ایرانی اشتراکات دارند.یک سوال “اگه اشتراک زبانی دارند صحبت از زبان مستقل کوردی یعنی چه؟واگه اشتراک زبانی ندارند عبارت مجعول ومبهم” کردهورامی “یعنی چه؟؟اگه جدایی زبانی خوب است چرا برای هورامیها خوب نیست؟واگه بد است جدایی زبان کوردی از فارسی چه معنایی دارد؟؟
    به این چند واژه دقت کن..
    یانه(خانه)
    شمه(شما)
    اما(امد)
    ناما(نیامد)
    واچه(واژه)
    سیاو(سیاه)
    میان؟(می ایند؟)
    نمیان؟(نمی ایند؟)
    په ت(پخت)
    کو(کوه)
    شوش(شش)
    چم(چشم)
    هشپش(شپش)
    چه مه(چشمه)
    اینه(این)
    انه(ان)
    نما(نماز)
    له م(لم دادن_شکم)وووووووووو
    واین تنها بخش کوچکی از هزاران واژه کهن مشترک بین زبان هورامی وزبان فارسی کهن(وتاحدودی فارسی جدید)است که بنده به دلیل طولانی نبودن عریضه از بیان همه واژگان که تعداد انها بیشمار است خودداری میکنم برای مثال به این دو کلمه قدیمی دیگر اکتفا میکنم
    کلک(انگشت)
    زنج(چانه)وووووووووو
    خوب وقتی این همه اشتراک زبانی است ،هورامیها چراباید زبانشان را قربانی واژگان به اصطلاح کوردی کنند!!
    هرچند مطلب به درازا میکشد اما به این بسنده میکنم..
    _ اصطلاح و واژه_نوروز_که از دو کلمه _نو_و_روز_تشکیل شده .که دو کلمه کاملا فارسی هستش .!!جالبه تمام کردها با افتخار نوروز را از ان خود میدانند وبا اب و تاب تمام از ان یاد میکنند.
    ایا شما میتوانید از این کلمه کاملا فارسی که در ادبیات کردی وهورامی سالهاست جا خوش کرده ومردم در صحبتهای محاوره از ان استفاده میکنند را استفاده نکرده و نادیده بگیرید؟قطعا نه…. یا مثلا واژه” پیروز که امروزه تقریبا تمام کردها از ان استفاده میکنند یک کلمه کاملا فارسی وبه معنای مبارک ومیمون است وبرگرفته از رنگ فیروزه ایی است که سنگ ان نزد ایرانیان ارزشمند وگرانبها ومقدس است و از زبان فارسی به کردی راه یافته است .مثل این جمله” نوروزتان پیروز بیت”!!خوب اگه نوروز وپیروز را از این جمله حذف کنی که هیچی ازش نمیمونه !!البته بعد از خواندن این مطلب تعدادی از دوستان!!،به فکر جایگزینی واژه ای به جای نوروز وپیروز خواهند بود!!کلمات
    انجمن_ورزش_خانو_هنر_فرهنگ_پیوند_گمان _ازمون_شایسته_داد(عدل)_شهناز(شانازی)_زید(زادگاه)سرشت(طبیعت)نگار_قهرمان_پهلوان_ورزش_اهنگ_
    میهره جان_مهربان _کهربا(برق)_خواست_کردستان!(ستان)وصدها واژه دیگر از زبان فارسی وهورامی به کوردی راه یافته است
    واژگان یاسا_الا_خاتون_شوفیر_ئیش_جیران_لیلاخ_ساوجبلاغ_وووووووو از زبان ترکی ومغولی_
    واژگان حزب_شیعر_ادب_شهید_قوتابی_کتیب_عشیره_
    قلم_قوربانی_
    مه عریفه_عقل_سیاست_هوال_حریم_ووووووو از زبان عربی
    واژگان_میدیا_
    که له پور_فولکلور_زاگرس_موسیقا_ستلایت_جوگرافیا_
    فلسفه_لوژ(لیژنه)_کور_کلتور_استاندارد_باس_دیالیکت_دوسیه_ووووووو از زبانهای لاتین وانگلیسی
    این تنها بخش خیلی خیلی کوچک ازوام گیری لغات بیگانه زبان کوردی است وشامل بیشتر لغات نوشتار امروزی زبان کوردی میشود که خیلی از خوانندگان به زعم خودشان انها را کوردی میدانند.جالب اینکه اگه در یک متن نوشتاری کوردی این لغات وسایر لغات واصطلاحات بیگانه که در زبان کوردی استفاده می شود را بردارید هیچی از متن اصلی نمیماند .پس بیایید یک طرفه قضاوت نکنیم وزبان فارسی وهیچ زبان دیگری را به سخره نگیریم.کسانی هم که ادعا میکنند لغات عربی زیادی به فارسی وارد شده است بی زحمت برگردان وترجمه قران کریم (اکثر ترجمه ها)وشعر شعرای کلاسیک فارس ومتون فارسی سره(خالص)اقای کزازی کرمانشاهی وسایر نویسندگان بزرگ ایرانی را مطالعه کنند
    مباحث و وضعیت سیاسی وبه ویژه دینی موجب شده استفاده از لغات زبان عربی به فارسی در کشورمان چشمگیر باشد.
    همچنانکه با قاطعیت تمام نمیتوان گفت کوردی لهجه ایی از فارسی است به همان قاطعیت نیز نمیتوان گفت زبان مستقل وتاریخی هورامی لهجه ایی از کوردی است باسپاس از همه دوستان ودشمنان!!

    پاسخ دادن
  2. 17

    وحید

    با عرض سلام و با تشکر از خانم محمودی
    مطلب به جا و به حقی بود. با این حال حفظ لباس، زبان و فرهنگ دغدغه ای بوده که همیشه در ذهن تمامی ملت ها وجود داشته است. باید دید راهکار چیست؟ علت اینکه همه این تلاشها بی نتیجه بوده چیست؟ چرا این مرض این همه فراگیر بوده است؟ چرا امروزه تبعیت از الگوهای آمریکایی حتی برای اروپایی ها که بیشتر تمایل به حفظ سنت های خود دارند تبدیل به معضلی شده است؟
    بنده البته از یک دیدگاه علمی قصد نقد این چالش را ندارم ولی ماحصل تفکراتی که در این زمینه داشته ام را چندی پیش در این مثل ژاپنی دیدم( که محتملا پیشرفت ژاپن غیر مرتبط به این مثل نیست):

    ****************
    ” حکیم ژاپنی در صحرایی روی شن ها نشسته و در حال مراقبه بود.

    مردی به او نزدیک شد و گفت :مرا به شاگردی بپذیر!
    حکیم با انگشت خطی راست بر روی شن کشید و گفت:کوتاهش کن.
    مرد با کف دست نصف خط را پاک کرد.
    حکیم گفت: برو یک سال بعد بیا.
    یک سال بعد باز حکیم خطی کشید و گفت: کوتاهش کن.

    مرد این بار نصف خط را با کف دست و آرنج پوشاند.
    حکیم نپذیرفت و گفت: برو یک سال بعد بیا!
    سال بعد باز حکیم خطی روی شن کشید و از مرد خواست آن را کوتاه کند.مرد این بار گفت:نمی دانم و خواهش کرد پاسخ را بگوید.
    حکیم خطی بلند کنار آن خط کشید و گفت: حالا کوتاه شد.”

    ****************
    از نظر بنده راه جلوگیری از این سیال قدرتمند تنها ظاهر سازی با حفظ لباس و فرهنگ نمی تواند باشد بلکه رسیدن به جایی است که پتانسیل ایجاد عقده حقارت در ملتی از بین برود. و رسیدن به یک چنین جایگاهی راهی بسیار دشوار برای هر ملت است.

    پاسخ دادن
  3. 16

    ناشناس

    آفرین به خانم کتایون کرد کرمانشاهی متاسفانه این مریضی وبی هویتی تمام مناطق کرد نشین را مثل طاعون فرا گرفته وبنام کلاس ویا اینکه لهجه ندارد بعنوان افتخار از آن بحث می کنند باز هزا. رحمت به کرنانشاهی ها اگر کردی به لهجه تهرانی صحبت کند افتخار نمیدانند بازم درود به خانم کتایون دست روی موضوع مهم واساسی گذاشتند امید است دیگران هم به آن اهمیت دهند

    پاسخ دادن
  4. 15

    ناشناس

    از قدیم الایام گفته اند زبان مادری
    وای به روزی که مادر به زبان خود پشت کند….
    چرا باید بدنبال هویت در بی هویتی باشیم.
    چرا باید بدنبال زیبایی در نازیبا ساختن خود باشیم امان از دست لهجه های زشت و بدقواره دورگه …
    چرا باید به دنبال زیبایی با رنگ و لعاب شیمیایی و گاها مسموم باشیم.
    کردی را پاس بداریم هرچند کردی نوشتن و کردی خواند را نیاموخته ایم. حداقل کردی پوشیدن و کردی گفتن را فراموش نکنیم.
    من شخصا با آنکه ۲۰ سال است در کرمانشاه هستم ولی هیچگاه با بچه هایم سعی نکرده ام جز با لهجه محلی خود با آنان صحبت کنم و شکر خدا بعلت ضرورت هم فارسی بلدند و هم انگلیسی ولی صد حیف که کردی خواندن و نوشتن یاد نگرفته اند.

    پاسخ دادن
  5. 14

    d.farzad

    درود و سپاس خانم کتایون به موضوع بسیار مهمی اشاره نمودید که با وجود پراهمیت بودنش مورد بی توجهی قرار گرفته است بانوان کرد زبان اعم از هورامی و جاف و سورانی و کلهر خصوصا دختران دانش آموز در مدارس و دانشجویان در دانشگاهها و اماکن عمومی و خصوصی شهرهای بزرگ مانند کرمانشاه و سنندج به گونه ای بسیار تصنعی و همراه با کرشمه زبان فارسی حرف می زنند طوریکه در نگاه اول مخاطب فکر می کند اینها فارسی زبانند و از نظر بنده یکی از دلایل این رفتار ساختار فارسی کتب تحصیلی در دانشگاهها و مدارس و قرار گرفتن جبری اعضای ابن مجموعه در عمل انجام شده و هم عدم تدریس اجباری زبان بومی در مدارس می باشد.
    البته در شهری مانند کرمانشاه که لقب بزرگترین شهر کردنشین ایران را دارد متاسفانه افرادی که بخواهند با گویش یا لباس محلی و کردی ظاهر شوند به جای اینکه مورد احترام قرار گیرند معرض توهین و تهدید قرار می گیرند و این بسیار تاسف آور است.
    به هرحال می توان با افزایش شناخت فرهنگی جامعه درباره هویت آن و ضرورت حفاظت آن به عنوان ضامن بقا می شود به حفظ زبان و رسومات کردی بیشتر امیدوار شد.
    با تشکر

    پاسخ دادن
  6. 13

    که له شیری کوردی..

    افرین خانم محمودی
    به خود میبالیم که بانوانی فرهیخته همچون شما را داریم.
    شیر زنان وپلنگ زنان کورد در کنار شوره سواران مرد(اسب سوار)فرهنگ را ایپاریزین.
    دیگر ان دوران گذشت کسانی همچون *نالی*شاعر کورد با کنایه وتمسخر با بانویی بزرگ همچون مستوره اردلان برخورد کند و ایشان را هرزه وکامجو و….(استغفرالله)خطاب کند.
    خانم محمودی عزیز اینها مهم نیستند .مهم همان تعامل بالایی است که در کرمانشاهان بین مردم است.امروز در کرمانشاهان ، مردم عزیز “فارس” با همان گویش شیرین فارسی کرمانشاهی با مردم عزیز” کرد ولک” زندگی وتعامل بالایی دارند
    خانم محمودی ،مهم وطن است که ایران نام دارد وهمه حول محور انیم.زادگاه زیر مجموعه وطن است .ما نباید وطن عزیزمان ایران را قربانی زیدو زادگاه کنیم
    مهم ،نیشتمان بزرگ ایران است وباید زبان وگویش خود را قربانی ان نماییم تشکر از سلام پاوه

    پاسخ دادن
  7. 12

    دانا مهرنوس

    «با تشکر از خانم محمودی»

    همه چیز از آموختن کلمه

    «مامان»
    و
    فراموشی «دای» و «ادا»

    شروع شد.

    متاسفانه شاید در شهر کرمانشاه هیچ کس با فرزندش کُردی سخن نگوید با این بهانه که فرزندشان فردا به مدرسه می رود و باید فارسی را یاد بگیرد. بهانه ای عجیب که در پشت پرده آن همان بی کلاس دانستن زبان کُردی پنهان است.

    این مسأله به سنندج نیز رسوخ کرده آنان نیز کم کم به سوی آن می روند زبان کُردی را همچون لباس کُردی بی کلاسی بدانند.

    قطعا این بی فرهنگی «کلاس» دامن گیر پاوه و اورامانات خواهد شد
    اما باید دانست که

    علت اصلی

    آن زنان نیستند

    بلکه مردانند

    قدرت و مدیریت مردان در خانه و خانواده کاسته شده است، مردی که نتواند زبان کُردی و لباس کُردی محجب را به فرزندانش بیاموزد

    یا القا کند

    یا وادار به حجاب کند

    دیگر چه انتظاری از او داریم
    همه چیز را فدای کلمه ای به نام

    «عُقده»

    کرده ایم همچنان می گوییم

    «مشکلی نیست بگذار عُقده ای نشود»

    اما

    «کلاس» و « عقده»

    عامل اصلی بی فرهنگی، پرخاش گری، رعایت نکردن حقوق دیگران و بی احترامی به والدین و …. می باشند که خود نوشتن مقاله ای را ایجاب می کند.

    امیدوارم این دو کلمه به باد فراموش سپرده شوند.

    پاسخ دادن
  8. 11

    ناشناس

    دردود وسپاس از شما خواهر گرامی واقعا جای تقدیر دارد

    پاسخ دادن
  9. 10

    کرد وهه ورامی

    هرکه دور ماند اصل خویش. باز جوید روزگار وصل خویش دیت مریزاد خانم مجمودی

    پاسخ دادن
  10. 9

    ناشناس

    سلام
    مطلب بسیار بجا و شایسته ای بود البته اگر از طرف عده ای روشنفکر و متمدن امروزی زیر سوال ومحاکمه نرود. این موضوع جدای از همه حاشیه و اشتباهات ، که در هر نوشته ای هست معضل واقعی و موجود جامعه و فرهنگ انروزی را بیان نموده است.ولی استاد عزیز همه ما فقط نقد میکنیم به مطالب سایت ده نگ نوریاو خوب دقت فرمایید گردهمایی برای شعر کردی یک هموطن با صد درصد پوشش غیر کردی .

    پاسخ دادن
  11. 8

    سرحد رستمی

    باتشکروسپاس ازمتن به جا وشایسته شما خانم محمودی .خوشحالم که از یک خانم کرد کرماشانی این مطلب را می خوانم .واقعا زنان نقش بسیار مهمی درحفظ هویت واصالت ما کردها دارندوبه راحتی می توانند درجنگ نرمی که از سوی فارسها بر ضد سایر زبانهای محدوده ایران شروع شده وبه شدت درجریان است مقاومت نمایند اما چه سود که متاسفانه بدون هیچ مقاومتی خودرا دودستی تسلیم نموده اند وبه آن هم افتخار می کنند.البته فقط آنها مقصر نیستند بلکه مردان سرزمین مادریمان هم با آنها همراهند .البته عدم خواندن ونوشتن به زبان مادری درمدارس وبرنامه های صدا وسیمای مفتضح شبکه به اصطلاح فرهنگ وتمدن کرماشان هم به آن دامن زده وهمچنین بسیاری از دلایل دیگرکه دراینجا مجال بیان کردن نیست .اما تادختران ومادرانی مانند شما داریم بازهم باید خوشنود وامیدوار بود.
    هیوادارم گه وره ترین شاری کوردنشینی ایران ,شاری شیرینی کرماشان بیته مه ڵبه ندی زمانی کوردی و کورده واری……..

    پاسخ دادن
  12. 7

    همشهري

    واقعیت روزگار امروز ما اینه واقعا مردها هم خیلی بدشان نمیاید چون به ذوقشون بر میخوره البته مرد هم مردهای قدیم

    شهرهای کوچک مثل پاوه ،جوانرود،اسلام آباد، قصر، صحنه و…
    این شهرها خوبترن
    ولی شهری مثل کرمانشاه و حتی سنندج همه درد فارسی گرفتند
    واقعا باید تاسف خورد
    من نمیدانم زبان فارسی چی داره که کوردی نداره

    پاسخ دادن
  13. 6

    ناشناس

    باتشکر ازاحساس مسئولیت خانم محمودی به موضوع بسیارمهمی اشاره کردند وان نیز نقش زنان در بنیان یاویرانی پایه های هویتی است.فقدان اگاهی بزرگترین عامل دراستحاله یاژنوساید فرهنگی است البته عوامل دیگری دخیل اند که دراینجا مجال پرداختن به انها نیست ازجمله سیطره فرهنگ حاکم وسعی درمحو وبه حاشیه راندن دیگران به اشکال وابزا رگوناگون عدم اموزش زبان مادری ودورشدن از زبان وبه تبع عدم شکوفایی وواژه سازی ونحیف شدن زبان مادری دررقابت با زبان رسمی ونیز غفلت ازچاپ وانتشارگنجینه های ادبی وعدم استقبال مردم ازانان که این نیز دلایل خاص خودداردوعوامل دیگر اما دراینجا توجه طرفداران کلاس!؟؟را به این موضوع جلب می کنم زبان فارسی زبان غنی به لحاظ اثار ادبی است اماازضعفهای ساختاری رنج میبرد ازجمله اگر واژگان زبانهای عربی وترکی وکردی وغیره ازاین زبان برداشته شوند انگاه گویشوران این زبان باید بازبان اشاره همدیگر راتفهیم نمایند!دیگر اینکه بسیاری ازواژگان عربی که درفارسی به کار گرفته می شوندجزءواژگان مرده محسوب شده وعرب زبانان امروزی این واژگان رانمی فهمند چه برسد به کاربردن انهاتوجهی ساده وغیر حرفه ای به اخبار شبکه های عربی ومقایسه ان با اخبار تلویزیونهای فارسی فقط درحیطه خبراین تضادرااشکار میکند حالا متون ادبی تاریخی پزشکی فلسفی وغیره بماند.ازدلایل عدم پویایی زبان فارسی همین کافی است که شما اشعار شعرای نامی مانند حافظ وسعدی ومولوی ودیگران که چند صدسال پیش زیسته اند را بازبان امروز فارسی تطبیق دهید خیال خواهید که این شعرامعاصر بوده وهیچ فاصله زمانی با زبان امروز ندارند به لحاظ کاربرداصطلاحات وواژگان وتعابیرونوع بیان درحالیکه زبان درطول زمان نظیر افکارو تصورات وذهنیات دچار تحول وپویایی میشود مگر اینکه در اینجا به این نتیجه برسیم که لابد فکرها تغییر نکرده تا به پویایی زبان ختم شود!واخر اینکه لهجه تهرونی!که امروز کشته ومرده زیاد داردمیراث دربار وبه خصوص حرمسرای قاجار بوده به لحاظ اینکه خاندان قاجا رترک زبان بودند وازکاربرد فارسی محاوره ای به چند دلیل دلیل پرهیز می کردند اولا ثقیل بودن ان برای یک ترک زبان دوم عارداشتن ازاستفاده از زبان رعایاواین لهجه دست وپاشکسته بعدا مد گردید وزبان فارسی راپیش ازپیش دچار چالش نمود..

    پاسخ دادن
  14. 5

    کوردستان

    با سلام
    این را به زنان و دختران امروزی بگویید که امروزه فقط به دنبال کلاس گذاشتن توخالی تو خانه و کوچه وخیابان هستند در حالیکه زیر این کلاس آنها ایرادها،عیب ها وضعف ها و……نهفته است.

    پاسخ دادن
  15. 4

    ناشناس

    سلام دست مریزاد آفرین بر این غیرت وتعصبتان خانم محمودی امیدوارم این زبان با اصالت کردی پا بر جا بماند البته با همت تمامی کوردهای سرزمینم

    پاسخ دادن
  16. 3

    مسعود

    باسه که فره وه ش بی، به لام شه للای خانم مه حمودیه ویچش ئی مه تنشه به کوردی نویسایا! تا خاسته ر ئه رمانایاش ویچش پاریزنه ره و زوانی کوردیه نه!

    پاسخ دادن
  17. 2

    کژال میرآبادی

    عرض ادب سرکار خانم محمودی و دست مریزاد بابت مطلب بسیار به جا و جالب شما.بله متاسفانه مادران ما زیر لفافه ی با کلاس بودن!! بز گترین ضربه رو به زبان بومی ،و مادری میزنند چندی پیش بنده در جایی بودم متاسفانه یکی از مادران هورامی ما داشت با اجبار فرزندش روبه گفتن مامان به جای ادای خودمان ،بابایی به جای بابه گفتن خودمان ،وبه همین ترتیب عمو و دایی به جای مامو و لالوی هورامی وادار میکرد وحتما به همین منوال بقیه ی کلمات دیگر را نیز در همین قالب(با کلاس بودن) به بچه القا کرده ،واین تاسف برانگیز است چون گویش هورامی یکی از غنی ترین و کهنترین گویشهاست و تحریف آن گناهی بس عظیم و ظلمی بس بزرگ به این زبان است والبته در این راستا نقش معلمان و آموزگاران ما رو نمیتوان نادیده گرفت که اگر برای حفظ و صیانت این زبان بسیار شیرین و غنی گام بردارند وخطراتی که این زبان را تهدید میکند مد نظر داشته باشند میتوانند حافظ و پاسبان فعالی برای آن باشند و اجازه ندهند که زبانمان مانند لباسهایمان هر بار قسمتی از آن قیچی شود و یا تغییر پیدا کند.

    پاسخ دادن
  18. 1

    محسن

    سلام بو تو شیره ژنی کورد خوشکه کتایون شلای تواوی ژنانی کرماشانی شهامتی تویان بوایا

    پاسخ دادن

نظر دادن

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *