14 Comments

  1. 9

    شهروند

    دل بسی خون به کف آورد ولی دیده بریخت الله الله که تلف کردو که اندوخته بود
    رنج گل باغبان کشید و عطرش را باد برد
    کلاش را هورامی کشف تولید و در طول تاریخ حفظ نمود شناسنامه اش را زمین داران مریوان بردند آنها کشاورز بودند هورامان صنعتگر با این حساب باید زریوار هم به نام اورامان ثبت شوراها مریوانی ها قبول دارند

    پاسخ دادن
  2. 8

    شادی

    ده ست وه ش بو کاک ابراهیم قسه کیت گردشا ریکینی. کلاَش هنوز هورامانین نه یاگیوته ر.

    پاسخ دادن
  3. 7

    احمدی

    چوخه و رانک و کلاش پوشش های ویژه منطقه هورامان هستند که هزاران صدها سال در کارگاههای کلاش و جولایی این منطقه توسط استادکاران ماهر آن ساخته شده و مردم هورامان آن را پوشیده اند. اگر نگاهی به عکسهای ۸۰ سال قبل بیاندازیم متوجه می شویم البسه مردم این منطقه بالاخص بگ زادگان لهون با دیگر نواحی تفاوت اساسی دارد. البسه همانی است که الان هم می پوشند اما البسه نواحی دیگر جوری دیگر است. قطع به یقین طی این سالها استادکاران هورامان در دیگر نواحی کردستان اقدام به صدور صنعت خود نموده اند. بطوریکه امروز بیش از چند هزار کلاش باف هورامی در شهرستان مریوان کلاش می بافند و این صنعت به نام مریوان تمام شد. فردا هم سقز که روزی دهها نودشه ای و هجیجی در آنجا چاله جولایی ساخته و چوخ و رانک و گلیم جاجیم و موج و … بافته اند، چوخ و رانک را به نام خود جهانی خواهد کرد. و همین بی تفاوتی ما به قول آقای هوشیار در سال ۲۰۱۷ بحث سر لباس اوج عقب ماندگیست باعث خواهد شد این هویت ما هم به خودی خودی از دستمان برود.
    من واقعا متاسفم برای چنین طرز تفکری چون بحث سر یک لباس ساده نیست. بحث سر یک هویت و یک فرهنگ است که قرن ها ماندگاری خود را حفظ نموده اما امروز دارد بوسیله بی تفاوتی ما به یغما می رود.

    پاسخ دادن
  4. 6

    محمودی

    تا قیاموو قیامەتی،کڵاش مڵکوو هەورامی بیەن و هەن.ئیتر با حەر بە نامێ مەریوانیۆ سەبت بۆ.دەس وەش بیەی ماجوو پەی کاک ئێبراهیمی دڵسۆزی.

    پاسخ دادن
  5. 5

    هەورامان ڕوستەمی

    جە جوابوو “هوشیار”یەنە:
    کاک هووشیار گیان!وەڵێ گرد٘ چیوینە جەنابت بە کام مێعیاروو بە قەوڵوو وێت زیبا شناختی ماچی لیباسی هەورامی زەریف نیا؟جەنابت تەڕاحوو لیباسیەنی؟فەشن شەوت هەن یام پێسەو خیاتیوی هەرمانە کەری؟ئا فاکتۆرێ کە مشیۆم مەلاکێ با پەی زەریف بیەی جل و بەرگی نیشانەما دە با ئێمەیچ بزانمێشا!!
    با هووشیارت کەروەوە کە هەر مۆدێل لیباسێو کە داواکارش فرە بۆ،ئێژانەش یانێو قیمەتش سەرەوە بۆ نیشانەو زەریف بیەی و ئێژایش لاو خەڵکیەوەن.جەنابت قیمەتوو چۆخەڕانکی مزانی چننا؟مزانی چەنی وەش کریۆ یام بە چن ورازیۆ؟
    شڵواری لی و جین چنش مد٘ا بازاروو ئارۆیەنە؟
    ئێمەی هەورامی وەختێو ویەردەو وێما وەرچەم نەگێرمێ و ئێحترام نەنیەیمێرە پەی سەنعەتوو وەڵینەکاما کە بە ڕێک‌وپێکی پارێزیان و تا ئارۆ ئاردەنشا و دانشا دەسوو ئێمەوە.ئێمەیچ مشیۆم بە شانازی و فەخرەوە پەرەش پەنە دەیمێ و نازمێ “گلووبالیزاسیۆن” فەوتنۆش!!
    دنیای گلووباڵیزاسیۆن یا جەهانی بیەی درۆی گەورێ نیزاموو سۆلتەی و ئێستێعماریەنە!!جەنابت مشیۆم هووشیار بی کە ئەگەر ئینێ ڕاس ماچا و گەرەکشانا دنیای بەرا ڕوەوە دنیای مۆدێڕن و دەگای جەهانی وەش کەرا،ئایا پەی زوانوو جەنابیت ڕاشا ئاستێنەوە؟پەی جل‌و‌بەرگوو جەنابیت ڕێز منیارە؟یام جە تۆ گەرەکشانا هەرچی ویەردەت هەن پێسەو زوانی،جلا،فەرهەنگی بنیەیشلاوە و بلی سەروو ڕەوتوو ئاد٘یشا.
    ئێمەی هەورامی مشیۆم هووشیارێ بیمێ؛بە پارێزنای فەرهەنگ و کەلتووروو وێما و بە زوانی هەورامیانە و بە جلێ هەورامانی ملمێ گژێ ئانیشاوره کە شۆعارەو گلووباڵیزاسیۆنی مد٘ا.
    هەر وەخت تاکیوی پەی نموونەی ئینگلیزی ئاما کڵاشێ هەورامیێش کەرد٘ێنە و سەروو فەرش سووری لوا ڕانە ،ئاوەخت منیچ لێباسەکەو ئاد٘ی کەروەنە و شانازیش پنە کەروو.
    کاک هووشیار گیان!
    ئەرکوو سەر شانوو هەر فەرهەنگ دۆسیوی هەورامیا پەی پارێزنای دەسکەوتەکاش و پەرەپنەدایشا بە دنیای وەڵێ گرد٘ چیویەنە دەسکەوتەکاش بژناسۆ بە خەڵکەکەو وێش و دماجار هەوڵ بد٘ۆ کە بە سەبت کەردەی جەهانیشا پەی هەمیشە ئی سەنعەتیە یاگەد٘ار کەرۆ ئاوەختە پشت بە ویەردەی وەڵین و پتەوو وێش بلۆ ڕوەوە دنیای مۆدێڕنی و بتاڤۆ قسێش پەی کەردەی بۆ.
    زەریفتەرین جل‌و‌بەرگ وەختێو مانا پەید٘ا کەرۆ کە جوانەکێ ئێمە جە بۆنەکانە،فستیواڵە جەهانیەکانە و وەختوو گێرتەی خەڵاتە جەهانیەکانە بە چۆخەڕانکەوە وێشا وزا سار و هەر پاسە کە عێلمەکەیشا و تایبەتمەنیەکەیشا مژاناسا بە وەڵاتەکاتەروو دنیای،پاڵشەنە لیباسەکەیشا و فەرهەنگەکەیچشا بژناسا پەنەشا.
    چنی حۆرمەتیم.

    پاسخ دادن
  6. 4

    اقبال محمدی

    با سپاس از نوشته نویسنده و اندیشمند محترم
    به همین بسنده می کنم که فرهنگ و ادب هورامان بسی از جغرافیای تصور شده فراتر رفته و اساسا امروز در هراس گسترش اندیشه و فرهنگ نباید به سر برد و تلالوء فرهنگ غنی هورامان مایه خرسندی است و به راستی بسان دُرّی در فرهنگ مزوپوتامیا درخشندگی می کند.
    فرهنگ عامه هورامان بسی شاخص ها و فاکتورها برای عرضه و ثبت ملی و جهانی دارد که” لباس و کلاش” تنها یکی از انهاست.
    بعلاوه تحدید فرهنگ و ادب، رسوم و فولکلور هورامان بر جغرافیای موجود در متن نیز خود نیکی در حق این فرهنگ نبوده و به نوعی جفاست.
    مریوان نیز از گذشته در روند پرورش و گسترش فرهنگ هورامانی سهمی بارز و غیر قابل انکار داشته است .

    پاسخ دادن
    1. 4.1

      ابراهیم شمس

      سپاس جناب محمدی در مورد گستردگی جغرافیای فرهنگی هورامان باشما کاملا موافقم به اعتقاد بنده تقسیم بندی و جدا سازی جغرافیایی نمی تواند کار موفقیت آمیزی باشد زیرا گستره جغرافیایی هورامان در طول تاریخ متغیر بوده و این تغییرات باعث پراکندگی و آمیختگی زبانی شده است. تقسیم بندی جغرافیایی فی نفسه کار خوبی است اما چون سلیقه ای بوده و هیچ پشتوانه سیاسی و اداری پشت این قضیه نیست، تنها در گفتار می ماند و هیچگاه وارد مرحله عمل نخواهد شد. مریوان نیز همانند اکثر نقاط کردستان زمانی در گستره جغرافیایی هورامان (گوران) بوده اما امروزه قضیه فرق می کند و این جغرافیای هورامان است که بنا به دلایل مختلف از جمله ( به‌ دلیل جنگ ‌و گریزهای مذهبی میان اقوام کرد مهاجر اهل سنت و گوران‌های یکجانشین پیرو آیین و مسلک یارسان و کوچ اجباری پاره‌ای از گورانی زبانان) محدود و محدودتر می شود.

      پاسخ دادن
      1. 4.1.1

        ناشناس

        درود جناب دکتر شمس
        مخاطرات جغرافیای مکانی که در ۴ خط پایانی کامنت جنابعالی بود در حوزه جغرافیایی مذکور موضوعی قابل اعتنا و مهم است و درجای خود قابل کاوش.
        اما در قبال مهاجرت اختیاری و نیز اجباری ، آن را نه تنها عامل محدودکننده نمی دانم بلکه این مهم به خاستگاه جهش و عامل گسترش فرهنگی هورامان بدل شده است. کافی است شما تصوری از تحول فرهنگی(البته در مقیسه با گذشته خود) شهرستان های مریوان،سنندج،کامیاران و حتی روانسر بیندازید ؛ مبرهن است که (البته به تناسب ) تحت تاثیر فرهنگ هورامان قرار گرفته و در گذار به سر می برند و این همان نقطه اتکای فرهنگ و فولکلور مترقی و غالب هورامان است.
        بدرود.

        پاسخ دادن
  7. 3

    هوشیار

    توهم و خودبرتربینی تواین مقاله موج میزنه..تو سال ۲۰۱۷ صحبت کردن از کلاش و کواپانتول و این جور چیزا خیلی خنده داره..زمونه عوض شده و متاسفانه فعالان فرهنگی اورامانات هنوز تو سده های پیشین فکر میکنن..رو چه اساسی میگین لباس هورامی خوشکل ترین لباسه؟براساس کدام معیار زیبایی شناختی به این نتیجه رسیدید؟تو عصرگلوبالیزاسیون و فرهنگ مدرن صحبت کردن از لباس ها و مقوله های پیشامدرن و افتخارکردن به آن ها خیلی مضحکه

    پاسخ دادن
    1. 3.1

      ابراهیم شمس

      سلام بزرگوار. شما هر نوع فکر می کنید حق خودتان است اما چوخ و رانک و کلاش دو صنعت قدیمی هورامان هستند که با تاریخ و فرهنگ این دیار عجین شده اند. اگر خنده دار بود، در سال ۲۰۱۷ سازمان یونسکو در پی جهانی کردن آن نبود.

      پاسخ دادن
  8. 2

    هەورامان ڕوستەمی

    سڵام و دەس وەشی جە مامۆسای ئازیزی کاک ئێبراهیم شەمس.
    بەڕاسی بەفەرمایشوو وێتا هەر ئی چن خەتە کە نویستەنتا وێش خۆلاسێوی کامڵا جە ویەردەو هەورامانی.یاگێ شانازیەنە کە چی سەردەمەنە ئێمە مامۆسای زانا و شارەزای جە میژوونە هەنێما پێسەو جەنابیت کە متاوا بە ئێستێدلال دفاع کەرا جە سەنعەتێڤوو هەورامانی.
    پەی باسوو سەبت کەردەو شاروو مەریوانی پێسەو شاری جەهانی کڵاشا و نادیار بیەی نامێ هەورامانی دلێ ئی سەبتیەنە،بەڕاسی یاگێ باسیش فرێنە و هەر پاسە جەنابیت فەرماوا مات کەرمێ و مدرمێ دیارەوە تا بزانمێ خەڵک وێش چ قەزاوەتێو کەرۆ.
    بەڵام بە فاڕای نەوعوو جۆمڵەکێ تاوێنێ ئی زۆڵمیە حەقوو هەورامانیەنە نەکەرا.من پێسەو پێشنیاریوی واتم بە بڕێو جە ئازیزا کە ئەپێسە سەبتش کەرا تا هەورامی زوانەکێچ ڕازیێ با چی سەبتیە.
    مریوان شهر جهانی کلاش هورامان/هورامی.

    پاسخ دادن
    1. 2.1

      ئیبراهیم شه‌مس

      سڵام کاکه‌ هه‌ورامان سپاس دۆسی وه‌شه‌ویس. به‌ په‌یلوای من تا ڕادێو میراس فه‌رهه‌نگی پاوه‌یچ که‌م کار بیه‌ن چوون وه‌ختارێو نودشه‌ پێسه‌و شارێوی که‌ سه‌دها ساڵێن ئی سه‌نعه‌ته‌ چاگه‌نه‌ ڕه‌ونه‌قش بیه‌ن، سه‌بتی مێڵڵی کریان، ئێتر ماناش نیه‌نه‌ یاگێوته‌ر سه‌بتی جه‌هانی کریۆ.

      پاسخ دادن
  9. 1

    شهروند

    بخدا تو این شهر فقط ادم غصه میخوره و تاسف برا مدیراش وقتی ٢٠سال ی مو فرفری غیر بومی بشه میراث فرهنگیش چی بگی مگه میدونه کلاش چیه

    پاسخ دادن

نظر دادن

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.